Araç Tekniği (Motor) Konu Anlatımı
Motor soruları korkutucu görünür ama sınavda senden tamirci olmanı beklemezler. Bilmen gereken şey şu: hangi parça ne işe yarar, hangi lamba ne der, arıza olunca ne yapılır. Bu üç soruyu cevaplayabiliyorsan bu konu senin.
Motor nasıl çalışır? (Çok kısaca)
Benzinli motorda yakıt ve hava silindirde sıkıştırılır, buji kıvılcımla ateşler. Dizelde ise buji yoktur; sıkıştırılıp ısınan havanın içine püskürtülen yakıt kendiliğinden tutuşur.
Pistonun ileri–geri hareketini krank mili dairesel harekete çevirir. Bu hareket vites kutusu üzerinden tekerleklere gider.
Debriyaj motor ile vites kutusu arasındaki bağlantıyı keser ve bağlar; vites değiştirirken basılır.
Dizel araçlardaki kızdırma bujisi, soğuk motorda yanma odasını ısıtarak ilk çalışmayı kolaylaştırır.
Benzinli motorlarda bujinin görevi nedir?
Benzinli motorlarda buji, silindirde sıkıştırılmış yakıt–hava karışımını kıvılcımla ateşler. Aşınmış veya kirli bujiler marş güçlüğüne, tekleme ve yakıt tüketiminin artmasına yol açar.
Soru sayfasında incele →Soğutma ve yağlama: motorun can damarları
Soğutma: su pompası suyu dolaştırır, radyatör soğutur, termostat motorun çabuk ısınmasını sağlar. Antifriz suyun donmasını ve paslanmayı önler.
Yağlama: yağ pompası karterdeki yağı motora basar. Yağ seviyesi araç düz zemindeyken, motor durup biraz beklendikten sonra yağ çubuğuyla kontrol edilir; MİN ile MAKS arasında olmalıdır.
Motor sıcakken radyatör kapağını açma! Basınçlı kaynar su fışkırır. Önce motorun soğumasını bekle.
Hararet yapan bir araçta hangisi yapılmamalıdır?
Sıcak motorda radyatör kapağı açılırsa basınçlı kaynar su ve buhar fışkırarak ağır yanıklara yol açar. Hararet yapan araç güvenli yerde durdurulur, motorun soğuması beklenir, kapak ancak sonra yavaşça açılır.
Soru sayfasında incele →Elektrik: akü, alternatör, marş
Akü enerjiyi depolar ve motoru çalıştırmak için marş motoruna güç verir. Motor çalışınca alternatör elektrik üretip aküyü şarj eder.
Motor kapalıyken farlar ve radyo uzun süre açık kalırsa akü boşalır.
Takviye yaparken: önce artı–artı, sonra eksi kablo dolu aküden boş aracın motor bloğuna. Akü yakınında kıvılcım ve sigara tehlikelidir; aküden yanıcı gaz çıkabilir.
Şarj uyarı lambasının yanması neyi gösterir?
Şarj lambası, akünün şarj edilmediğini; alternatör, kayış veya şarj sisteminde arıza olduğunu gösterir. Araç bir süre aküyle gidebilir ama akü bitince durur; en kısa sürede servise gidilir.
Soru sayfasında incele →Lastikler ve frenler
Lastik basıncı soğukken ölçülür. Yasal en az diş derinliği 1,6 mm’dir.
Belirli hızda direksiyon titriyorsa balans, araç bir yana çekiyorsa rot (ön düzen) ayarı bozuk olabilir.
Fren hidroliği zamanla nem çeker; belirli aralıklarla değiştirilir. Islanan frenler kısa süre zayıf tutabilir; hafifçe birkaç kez frene basılarak kurutulur.
ABS’li araçta sert frende pedal titrer: bu normaldir, basmaya devam et.
Lastik iki kenarından aşınmışsa basınç düşük, ortasından aşınmışsa basınç yüksek demektir.
Otomobil lastiklerinde yasal en az diş derinliği ne kadardır?
Yasal en az lastik diş derinliği 1,6 mm’dir. Diş derinliği azaldıkça lastik ıslak zeminde suyu atamaz, su kızağı (aquaplaning) riski artar ve fren mesafesi uzar.
Soru sayfasında incele →Gösterge lambaları: renk ne diyor?
Renk sana aciliyeti söyler: kırmızı “hemen ilgilen”, sarı/turuncu “dikkat, kontrol ettir”, yeşil/mavi “bilgi”.
Yağ basıncı (kırmızı): güvenli yerde dur ve motoru hemen kapat.
Hararet (kırmızı): dur, motorun soğumasını bekle.
Motor arıza (sarı): en kısa sürede servise git; yanıp sönüyorsa ciddi arıza olabilir.
Kontağı açınca lambaların hepsinin kısa süre yanması normaldir; bu bir kendini test etme anıdır. Motor çalışınca sönmeleri gerekir.
Seyir halinde yağ basınç uyarı lambası yanarsa ne yapılmalıdır?
Yağ basıncı düşükken çalışan motorun parçaları yağlanamaz ve motor kısa sürede ağır hasar görebilir. Bu lamba yanınca güvenli bir yerde durulup motor hemen kapatılır ve yağ seviyesi kontrol edilir.
Soru sayfasında incele →Egzoz, çevre ve ekonomik sürüş
Egzoz dumanının rengi ipucu verir: mavi yağ yaktığını, siyah yakıtın tam yanmadığını, ısınmış motorda süren yoğun beyaz duman suyun yanma odasına karıştığını gösterebilir.
Karbonmonoksit renksiz, kokusuz ve öldürücüdür: kapalı garajda motor çalıştırılmaz.
Yumuşak hızlanma, sabit hız, doğru lastik basıncı ve zamanında bakım yakıt tüketimini ve kirliliği azaltır. Atık yağ toprağa dökülmez, toplama noktasına verilir.
Kapalı garajda çalışan motorun egzozundan çıkan, renksiz ve kokusuz zehirli gaz hangisidir?
Karbonmonoksit renksiz, kokusuz ve öldürücü bir gazdır; kandaki oksijen taşınmasını engeller. Kapalı garajda motor çalıştırılmaz; egzoz kaçağı olan araçta da bu gaz yolcu bölümüne sızabilir.
Soru sayfasında incele →Kışa hazırlık
Soğuk hava aküyü zayıflatır, motor yağını koyulaştırır. Kış gelmeden akü, antifriz ve lastikler kontrol edilir.
Cam suyuna donmaya dayanıklı cam suyu konur. Yola çıkmadan önce tüm camlar, aynalar ve ışıklar kar ve buzdan tamamen temizlenir.
Soğuk motor ilk dakikalarda yüksek devirde zorlanmaz; yağ henüz her yere ulaşmamıştır.
Kış öncesi kontrol listesi: Akü, Antifriz, Lastik, Cam suyu → “AALC”.
Kış aylarında aracın akü, antifriz ve lastikleri neden özellikle kontrol edilmelidir?
Soğuk hava akünün gücünü azaltır, antifriz soğutma suyunun donmasını önler, lastik tutuşu ise kaygan yolda daha da önem kazanır. Kış öncesi bakım yolda kalma ve kayma riskini azaltır.
Soru sayfasında incele →Elektrikli ve hibrit araçlar
Elektrikli araçlar frenlerken hareket enerjisini elektriğe çevirip bataryaya geri kazandırır; buna rejeneratif frenleme denir.
Yüksek hız, ani hızlanma ve aşırı ısıtma-soğutma menzili hızla azaltır.
Bu araçlar düşük hızda çok sessizdir; yayalar yaklaştıklarını duymayabilir. Sürücü yaya yoğun yerlerde ekstra dikkatli olmalıdır.
Elektrikli araçta motor yağı değişimi yoktur, ama fren, lastik, cam suyu ve klima bakımı yine gereklidir.
Elektrikli araçlarda "rejeneratif frenleme" ne demektir?
Elektrikli ve hibrit araçlar yavaşlarken elektrik motorunu jeneratör gibi kullanarak enerji geri kazanır.
Soru sayfasında incele →Sınavdan önce son tekrar
- Benzinlide buji ateşler, dizelde yakıt kendiliğinden tutuşur
- Sıcak motorda radyatör kapağı açılmaz
- Yağ seviyesi düz zeminde, motor durduktan sonra ölçülür
- Alternatör aküyü şarj eder
- Lastik basıncı soğukken ölçülür; diş derinliği en az 1,6 mm
- Titreme = balans, bir yana çekme = rot
- Kırmızı lamba = hemen dur ve ilgilen
- Kapalı garajda motor çalıştırılmaz
- Kış öncesi: akü, antifriz, lastik, cam suyu
- Elektrikli araç sessizdir; yayalara ekstra dikkat