Trafik ve Çevre Bilgisi Konu Anlatımı
Sınavın en büyük parçası burası: 50 sorunun 23’ü bu konudan gelir. İyi haber şu ki kuralların çoğu tek bir mantığa dayanır: herkes önceden tahmin edilebilir davransın, kimse sürpriz yapmasın. Bu mantığı yakalarsan ezberlemen gereken şey yarı yarıya azalır.
Kimin sözü geçer? Öncelik sırası
Trafikte aynı anda birden fazla “talimat” görebilirsin: görevli, ışık, levha ve yoldaki çizgiler. Hepsi farklı bir şey söylüyorsa uyulacak sıra bellidir:
1. Trafik görevlisi → 2. Işıklı işaretler → 3. Trafik levhaları → 4. Yol çizgileri
Mantığı basit: görevli o anı görür, ışık bir programa göre çalışır, levha ve çizgi ise hiç değişmez. En “canlı” olan kazanır.
“Görevli Işık Levha Çizgi” → “GILÇ” diye akılda tutabilirsin.
Yeşil ışık yanmasına rağmen trafik görevlisi “dur” işareti veriyorsa sürücü ne yapmalıdır?
Trafik görevlisinin işaret ve talimatları ışıklı işaretlerden önce gelir. Görevli, kaza veya yoğunluk gibi anlık durumlara göre trafiği yönettiği için yeşil yansa bile onun “dur” işaretine uyulur.
Soru sayfasında incele →Işıkların dili
Kırmızı: dur. Sarı: dur, kavşağa girme; kavşağa girmişsen geçişini tamamla. Yeşil: geçebilirsin ama kavşakta kalan yaya ve araçlara yine yol ver.
Kırmızı + sarı birlikte: yeşil yanmak üzere, hazırlan ama henüz hareket etme.
Yanıp sönen sarı: yavaşla, dikkatle geç. Yanıp sönen kırmızı: “Dur” levhası gibidir; dur, kontrol et, sonra geç.
Kırmızı ışıkta, ayrıca yanan bir yeşil ok yoksa sağa dönmek de yasaktır. “Sağa dönüş serbesttir” şıkkına kanma.
Yanıp sönen kırmızı ışığa gelen sürücü ne yapmalıdır?
Yanıp sönen kırmızı ışık “Dur” işareti gibi uygulanır: sürücü tamamen durur, diğer yönlerden gelen araçları ve yayaları kontrol eder, yol uygunsa geçer.
Soru sayfasında incele →Kavşaklar: önce kim geçer?
Kavşak sorularının sırrı birkaç kuralda saklı:
• Kontrolsüz kavşak (ışık, levha, görevli yok): sağdan gelene yol verilir.
• Ana yol – tali yol: ana yoldaki araç önce geçer.
• Dönel kavşak: kavşağın içindeki araç önce geçer; giren yol verir. Dönüş saat yönünün tersine yapılır.
• Sola dönen, karşıdan düz gelen araca yol verir.
• Dönüş yapan herkes, gireceği yolda karşıya geçen yayalara yol verir.
Kontrolsüz kavşakta kendine sor: “Sağımda araç var mı?” Varsa o önce geçer. Sağın boşsa yol senin.
Kontrolsüz bir kavşağa aynı anda gelen araçlardan hangisine ilk geçiş hakkı verilir?
Kontrolsüz kavşaklarda, aksine bir işaret yoksa sağdan gelen araçlara ilk geçiş hakkı verilir. Sürücü kavşağa yavaşlayarak yaklaşır ve sağ tarafını özellikle kontrol eder.
Soru sayfasında incele →“Dur” ile “Yol ver” arasındaki fark
İkisi de ana yoldaki araçlara öncelik verir ama aralarında sınavın çok sevdiği bir fark var:
Dur (sekizgen, kırmızı): yol bomboş olsa bile aracı tamamen durdurursun, sonra geçersin.
Yol ver (ters üçgen): yavaşlarsın; yol boşsa durmadan geçebilirsin.
Şekildeki işareti gören sürücü ana yolda araç yoksa ne yapabilir?
“Yol ver” işaretinde sürücü yavaşlar; ana yolda araç varsa durup yol verir, yol boşsa durmadan geçebilir. Tam durma zorunluluğu “Dur” işaretindedir.
Hız sınırları ve takip mesafesi
Aksi bir levha yoksa otomobiller için azami hızlar şöyle (KTY m.100):
• Yerleşim yeri içi: 50 km/s
• Şehirlerarası iki yönlü yol: 90 km/s
• Bölünmüş yol: 110 km/s
• Otoyol: 120 km/s
Takip mesafesi için pratik kural: hızının yarısı kadar metre. 90 km/s’te en az 45 metre. Yağmurda, karda ve siste bu mesafe artırılır.
Hız sınırı bir üst sınırdır, hedef değil. Sisli havada 110 km/s’lik yolda bile çok daha yavaş gitmek gerekir.
Hız arttıkça görüş alanın daralır. Buna “tünel görüşü” denir: hızlı giden sürücü yandan çıkan çocuğu daha geç fark eder.
Yerleşim yeri dışında bölünmüş yolda otomobiller için azami hız sınırı kaç km/s’tir?
Aksi bir işaret yoksa yerleşim yeri dışındaki bölünmüş yollarda otomobiller için azami hız 110 km/s’tir (KTY m.100). Bu bir üst sınırdır; yağmur, sis veya yoğun trafikte hız daha da düşürülür.
Soru sayfasında incele →Geçme (sollama): nerede yapılır, nerede asla?
Geçme kural olarak soldan yapılır. Önce aynaya bak, sinyal ver, kör noktayı kontrol et; geçtikten sonra geçtiğin aracı iç aynada tamamen görünce sağa dön.
Şu yerlerde geçme yasaktır: kavşaklar ve yaklaşırken, yaya geçitleri ve yaklaşırken, görüşü kapalı virajlar, tepe üstleri, devamlı çizgi olan yerler.
Seni geçen biri olursa: hızını artırma, mümkünse sağa yanaşıp ona kolaylık sağla.
Geçmeyi yasaklayan yerlerin ortak noktası: ilerisini göremiyorsun. Göremediğin yerde geçme.
Öndeki aracı geçme (sollama) kural olarak hangi taraftan yapılır?
Geçme kural olarak soldan yapılır. Sağdan geçme yalnızca kanunda sayılan özel durumlarda, örneğin sola dönmek için sinyal verip yolun soluna yanaşmış aracı geçerken yapılabilir.
Soru sayfasında incele →Yayalar, okul geçidi ve geçiş üstünlüğü
Yaya geçidinde ve okul geçidinde yaya her zaman önce geçer. Geçitte duran bir aracın arkasından geliyorsan onu geçme: önünden bir yaya geçiyor olabilir.
Işıklı ve sesli uyarı veren ambulans, itfaiye ve polis araçlarına yol verilir: sağa yanaş, gerekirse dur, kavşaktaysan kavşağı boşalt.
Ambulansın açtığı yoldan onun arkasına takılıp gitmek hem tehlikeli hem de kurala aykırıdır; geçiş üstünlüğü yalnızca acil araca aittir.
Yaya geçidinde duran bir aracın arkasından gelen sürücü ne yapmalıdır?
Yaya geçidinde duran aracın önünden bir yaya geçiyor olabilir ve arkadan gelen sürücü yayayı göremez. Bu yüzden arkadaki araç duran aracı geçmez, o da durup bekler.
Soru sayfasında incele →Otoyol, park ve duraklama
Otoyolda geri gitmek, U dönüşü yapmak, duraklamak ve park etmek yasaktır. Emniyet şeridi yalnızca arıza ve acil durumlar içindir.
Duraklama kısa süreli beklemedir (yolcu indirip bindirmek gibi); park daha uzun süre aracı bırakmaktır.
“Park etmek yasaktır” işaretinde kısa duraklama serbesttir; “Duraklamak ve park etmek yasaktır” işaretinde ikisi de yasaktır.
Otoyolda aşağıdakilerden hangisi yasaktır?
Otoyollarda geri gitmek, U dönüşü yapmak, duraklamak, park etmek ve emniyet şeridini zorunluluk olmadan kullanmak yasaktır. Otoyolda trafik yüksek hızda aktığı için bu hareketler ağır kazalara yol açar.
Soru sayfasında incele →Yol çizgileri: kesik mi, devamlı mı?
Kesik çizgi: şeritleri ayırır; güvenliyse ve sinyal vererek geçebilirsin.
Devamlı çizgi: geçilmez, üzerinden gidilmez. Viraj, tepe ve kavşak yakını gibi tehlikeli yerlerde bulunur.
Devamlı + kesik yan yana: kesik çizgi tarafındaki araç geçebilir, devamlı çizgi tarafındaki geçemez.
Kavşakta enine çekilmiş devamlı çizgi “dur çizgisi”dir: araç bu çizgiyi geçmeden durur.
Çift çizgide hangi çizgi sana yakınsa o senin kuralındır. Sana yakın olan kesikse geçebilirsin.
Devamlı çizginin yanında kesik çizgi bulunan yerde hangisi doğrudur?
Çizginin hangi tarafında kesik çizgi varsa o taraftaki sürücüler geçebilir; devamlı çizgi tarafındakiler geçemez.
Soru sayfasında incele →Demiryolu geçitleri
Tren çok ağırdır ve aniden duramaz; bu yüzden geçitte her zaman tren önce geçer.
Bariyerli geçitte: bariyer inerken, inmişken veya ışıklı-sesli uyarı varken geçide girilmez.
Bariyersiz geçitte: yavaşla, gerekirse dur; iki yöne de bak, tren gelmiyorsa geç.
Geçidin üzerinde asla durma; karşı tarafta yer yoksa geçide girme.
“Bariyer yeni inmeye başladı, hızlanıp geçerim” düşüncesi ölümcül kazaların başlıca nedenidir.
Demiryolu geçidinde bariyerler inmeye başlamışsa veya ışıklı uyarı yanıyorsa sürücü ne yapmalıdır?
Bariyerler inerken, inmişken ya da ışıklı-sesli uyarı verilirken geçide girilmez; sürücü durur. Tren çok hızlıdır ve aniden duramaz; bariyerin altından geçmeye çalışmak ölümcül kazalara yol açar.
Soru sayfasında incele →Gece sürüşü ve farlar
Gece karşıdan araç geldiğinde uzağı gösteren farlar en geç 150 metre kala yakını gösterene çevrilir. Bir aracı yakından takip ederken de uzun far kullanılmaz.
Karşıdan gelen farlar gözünü kamaştırırsa ışığa değil, yolun sağ kenarına bak ve yavaşla.
Tünelde, siste ve yağmurda gündüz bile yakını gösteren farlar yakılır.
Gece koyu giysili bir yaya, farların ışığında ancak çok yakından fark edilir. Gece hızını, farlarının aydınlattığı mesafede durabileceğin şekilde ayarla.
Gece karşıdan araç gelirken uzağı gösteren farlar en geç kaç metre kala yakını gösterene çevrilmelidir?
Karşıdan gelen sürücünün gözünü kamaştırmamak için uzağı gösteren farlar en geç 150 metre kala yakını gösterene çevrilir.
Soru sayfasında incele →Sınavdan önce son tekrar
- Öncelik: Görevli → Işık → Levha → Çizgi
- Kontrolsüz kavşakta sağdan gelen önce geçer
- Dönel kavşakta içerideki önce geçer
- “Dur”da tam dur; “Yol ver”de yol boşsa durmadan geç
- Şehir içi 50, iki yönlü yol 90, bölünmüş yol 110, otoyol 120
- Takip mesafesi: hızın yarısı kadar metre
- Göremediğin yerde geçme
- Yaya geçidinde yaya her zaman önce
- Devamlı çizgi geçilmez; çift çizgide sana yakın olan geçerlidir
- Bariyer inerken geçide girme, geçitte asla durma
- Uzun far, karşıdan araç gelince en geç 150 m kala kısaya
Trafik ve Çevre sorularının tamamı → · Diğer konu anlatımları